La moneda, mas per qui ? E perqué far ?

Lo jornal Sud-Ouest titolava en junh 1998 : " la manne financière de l’Etat ", parlant de la moneda recebuda per las comunas, agropament de comunas, conselhs generals, pòle de desvelopament, país e conselhs regionals …

L’Estat baila d’argent o retorna lo moneda pagada, baila d’argent o serva son poder centralizaire gràcia als budgèctes o a las convencions signadas ensems.

Lo jornal Sud-Ouest fasiá parlar las chifras editadas pels " Trésoreries Générales " e " Préfectures " … Un còp èra la " P R A F D A " , aviá una vision fòrt positiva dels governs sovieticas …

Qui pòt bailar d’elements financiaris independents e luènh de las influéncias estatisticas de l’estat central ? Demandar un poder regional es tanben establir una administracion regionala, que s’ocupa de finança, e que serà pas ligada a l’estat. Per un estatut regional d’autonomia ( en l’estat francés o dins l’Union Europèa ) cal donc un personal format per aquel tipus de trabalh e d’afrontament ambe l’estat acostumat a administrar.

Per Occitània, i a jà de mal de trobar d’unas personas que ensenhan la lenga e se cargan de destriar unas accions linguisticas e unas eventualas accions politicas ( 1 ) … Los professors de la generacion precedenta avián jà dubert lo camin d’un ensenhament culturaliste. La rason èra que o fasián al dintre de l’educacion de l’estat, de l’empèri linguistic francés ; aquela rason se podiá entendre ; quora los professors de Calandreta parlan aital se pòt maucompréner lo lor ròtle.

D’un costat avem lo problèma aquesta de fauta de solidaritat per part dels ensenhants occitans e dels musicaires ; de l’autra part avem de trabalhar ambe un estat fòrt de son nacionalisme imperial.

† aquelà lo costat francés es feble tanben ; problèmas se páusan a la societat occitana ; lo nacionalisme francés es pas fait per Occitània, parli pas sonque de l’ extrèma-nacionalisme.

Quines son los problèmas aquestes ? Son tanben financiaris. Que paga Occitània pels servicis de l’estat ? Quin es l’eficacetat d’aquestes servicis ? Sempre sabem gaire. Las anecdòtas son solas de poder bailar unas idèas.

Sens parlar de problèmas internacionals, cal dire los problèmas pòches del pòble d’Occitània. Las contravencions se pòdon pas encaissar per chècs, alara que la societat occitana actuala se prepara a l’Euro e paga per internet, coma d’autres pòbles europèus … l’administracion centrala es sempre tardièra dins l’evolucion tecnica.

Las interdiccions de circular pels camions lords, los dissabtes d’estiu, son pas respectadas ; ai fòrças exemples autres.

Las formacions de l’Education Nationale son pas adaptadas al mercat del trabalh. Levat qualques exemples coma l’educacion agricòla e d’engeniaires. L’egalitat d’ensenhament es pròche dels privilègis " abandonats lo 4 d’agost " d’una certana revolucion. Lo mite francés es tanben un miratge dins lo desèrt.

Los projèctes arquitecturals de l’estat pròban pas que de nonutilizacion probabla o un còst proïbitiu d’usança.

La justícia es a doás velocitat, foncion del ròtle de la persona dins la societat nacionalista e laïca francesa.

Las entrepresas de l’estat ( que n’i a fòrça ) son ges adaptada al mercat europèu. Lo capitalisme estatal es pas pron eficaç, o veirem pron lèu !

Las leis comunas o " republicanas " son pas aplicadas sus certan territòri o isclas de l’empèri. De mai se parla de poder regional sonque pels trabalhs de terren pròche de las personas, mas al nivèl internacional tanben l’estat francés fauta de representar Occitània ; Alexandre Adler, un jornaliste francés especializat, titolava un paragrafe publicat dins Le Monde, " arrogance fin de siècle " : " Nous n’en sommes, en France, certes pas tout à fait là, mais nous présentons parfois certains traits qui rappellent l’arrogance légèreté de l’aristocratie hongroise "  fin de siècle ". la France s’oppose trop ouvertement, trop naïvement, au monde anglo-saxon, sans bien se préoccuper de savoir qui la suit sur ce chemin. " ; aquò l'empacha pas d'emplegar de mai en mai la lenga del empèri nòu : l’anglés o l’anglòamerican.

Es que l’argent de l’estat baila pron per las ineficacetats que las regions occitanas pàgan en noneficacetat europèa ? Amai las regions occitanas auràn de las dificultats institucionalas per poder ligar lor petit poder ambe las regions europèas normalas, fòrtas, poderosas e visinas.

Quin personal politic en Occitània pòt perségre aquela via de terçmondializacion ? Uèi, los messatges extremistes de dreita o d’esquerra son d’acès sens avenir, ambe mens de poder economic mondial per part dels estats franceses, espanhòl o italians. Aqueles empèri ancian son ara unas lagremas dins l’aigat ; Occitània a causit aquelas gotas vielhas que assadólan tròp d’arrogància.

Quin metòde cal préner per zo cridar ? S’agís pus de trantalhar. Cal trovar un nòu camin de pòble digne.

Jacme Delmas

Bordèu, lo 23 de julh de 1998

e-mail : jacmecaoc@aol.com

( 1) l’ensenhament del francés se faguèt e se fa ambe lo messatge nacionaliste francés ; mas, se fa a l’amagat, coma se pensaven que cale pas o mostrar.

Les informations de la Lutte de Libération Nationale en direct sur Unità Naziunale :

Aidez le site